Bestuurdersaansprakelijkheid bij faillissement: wat riskeert u?

❓ FAQ – Bestuurdersaansprakelijkheid bij faillissement

9 november 2025

Inleiding: Wat is Bestuurdersaansprakelijkheid?

Een faillissement is vaak het resultaat van economische tegenslag, maar soms oordeelt de rechtbank dat het bestuur zelf een rol heeft gespeeld. Belgische rechters kunnen bestuurders persoonlijk aansprakelijk stellen voor de schulden van hun vennootschap wanneer ze ernstige fouten maakten.

De vraag is dan: wanneer wordt het gewone ondernemingsrisico een “bestuursfout” die aansprakelijkheid meebrengt?

Juridisch Kader en Definities

De regels rond bestuurdersaansprakelijkheid zijn opgenomen in:

Boek XX van het Wetboek van Economisch Recht (WER), met name art. XX.225–XX.228 (faillissement);

Artikelen 2:56 en 2:57 van het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV), die de algemene aansprakelijkheidsregels vastleggen;

Art. 1382 Burgerlijk Wetboek (algemene foutaansprakelijkheid).

De kern: bestuurders moeten handelen zoals een normaal, zorgvuldig bestuurder in dezelfde omstandigheden.

Een bestuurder kan aansprakelijk zijn tegenover zijn eigen vennootschap voor fouten die schade berokkenen.

Voorbeeld: het afsluiten van ongunstige contracten of het verwaarlozen van boekhoudplicht.

Derden (zoals leveranciers of schuldeisers) kunnen een bestuurder persoonlijk aanspreken bij een persoonlijke fout die buiten zijn bestuursfunctie valt — bijvoorbeeld fraude of misleiding.

De zwaarste vorm: wanneer het faillissement mede veroorzaakt werd door een kennelijk grove fout van het bestuur.

Het begrip is niet exact omschreven, maar de rechtspraak geeft richting. Een fout is “kennelijk” als geen enkele normale en voorzichtige bestuurder ze zou maken.

Voorbeelden:

• blijven bestellingen plaatsen wetende dat de vennootschap niet meer kan betalen;
• geen enkele boekhouding voeren;
• niet tijdig aangifte doen van faillissement;
• privé‑uitgaven boeken op de vennootschap;
• onrealistische plannen blijven volgen ondanks verlies na verlies.

Het gaat dus om meer dan gewone nalatigheid — het moet duidelijk onverantwoord bestuur zijn.

De Procedure bij Faillissement

Aangifte van faillissement

Een onderneming moet haar faillissement aangeven binnen één maand nadat ze duidelijk heeft opgehouden te betalen en geen krediet meer krijgt (art. XX.102 WER).

Aanwijzing van curator en rechter‑commissaris

Na het faillissement onderzoekt de curator de oorzaken. Indien hij meent dat de bestuurders grove fouten begingen, kan hij een vordering tot aansprakelijkheid instellen.

Beslissing van de rechtbank

De rechtbank van ondernemingen beoordeelt of er een oorzakelijk verband bestaat tussen de fout en het faillissement. Bij bevestiging kan de rechter de bestuurder persoonlijk veroordelen tot betaling van (een deel van) de schulden.

Wie kan Aansprakelijk Gesteld Worden en de Grenzen

Bestuurders en gewezen bestuurders van NV’s, BV’s en CV’s;

Feitelijke bestuurders (personen die zonder formele benoeming beslissingen nemen);

Dagelijks bestuurders en zaakvoerders;

Zelfs bestuurders van verenigingen met economische activiteit.

Opmerking: Aandeelhouders zonder bestuursfunctie zijn normaal niet aansprakelijk, behalve bij misbruik van vennootschapsvorm.

Het WVV voorziet een plafond voor bestuurdersaansprakelijkheid tegenover de vennootschap en derden, afhankelijk van de grootte van de onderneming.

Voorbeeld:

• Kleine vennootschappen: max. €125.000;
• Middelgrote: €250.000–€1.000.000;
• Grote vennootschappen: max. €12.000.000.

⚠️ Dit plafond geldt niet bij:

• herhaaldelijke lichte fouten;
• fraude of bedrog;
• belasting- of RSZ‑schulden;
• kennelijk grove fout bij faillissement.

Specifieke Risico's en Preventie

Een veelvoorkomende fout is het te laat aangeven van het faillissement.

De wet eist dat bestuurders binnen 30 dagen na staking van betaling aangifte doen bij de ondernemingsrechtbank.

Te laat ingrijpen kan leiden tot:

• persoonlijke aansprakelijkheid voor schulden die nadien ontstonden;
• mogelijke strafrechtelijke vervolging wegens laattijdige aangifte (art. 489ter Strafwetboek).

Om risico’s te beperken, kunnen bestuurders best:

• Regelmatig de financiële gezondheid van de onderneming controleren;
• Tijdig extern advies inwinnen (boekhouder, advocaat);
• Documenteren welke beslissingen werden genomen en waarom;
• Voldoende verzekeren via een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering (D&O);
• Open communiceren met schuldeisers bij moeilijkheden.

Een zorgvuldig bestuur wordt altijd beter beoordeeld dan passiviteit of ontkenning van de problemen.

Strafrechtelijke Aansprakelijkheid en Rol van de Curator

Naast burgerlijke aansprakelijkheid kan een bestuurder ook strafrechtelijk vervolgd worden bij frauduleus faillissement (art. 489bis e.v. Strafwetboek).

Voorbeelden:

• het verbergen van activa;
• het kunstmatig verhogen van schulden;
• het vernietigen van boekhouding.

De sancties kunnen variëren van geldboete tot gevangenisstraf.

De curator onderzoekt in elk faillissement:

• de boekhouding en financiële beslissingen;
• de houding van bestuurders in de laatste maanden vóór het faillissement;
• eventuele overdrachten van activa of abnormale betalingen.

Indien hij aanwijzingen vindt van wanbeheer, stelt hij een vordering tot bestuurdersaansprakelijkheid in. De opbrengst vloeit naar de gezamenlijke schuldeisers.

Conclusie

Een faillissement betekent niet automatisch dat bestuurders aansprakelijk zijn. Enkel bij kennelijk grove fouten of frauduleus gedrag wordt de bescherming van de vennootschap doorbroken.

Wie als bestuurder tijdig advies vraagt, transparant handelt en zijn verplichtingen naleeft, heeft weinig te vrezen.

De sleutel is anticiperen in plaats van reageren.

Veelgestelde Vragen

1\. Ben ik als bestuurder automatisch aansprakelijk bij faillissement?

Neen, enkel als de rechtbank een kennelijk grove fout vaststelt die het faillissement heeft veroorzaakt.

2\. Kan een gewezen bestuurder nog aansprakelijk worden gesteld?

Ja, indien de fouten plaatsvonden tijdens zijn mandaat.

3\. Hoe groot is het financiële risico?

De rechter kan u persoonlijk veroordelen tot betaling van (een deel van) de schulden; er is geen maximum bij kennelijk grove fout.

4\. Wat als ik tijdig het faillissement heb aangegeven?

Dan toont u aan dat u uw wettelijke plicht hebt vervuld — dit verkleint de kans op aansprakelijkheid.

5\. Kan ik mij verzekeren tegen bestuurdersaansprakelijkheid?

Ja, via een D&O‑verzekering, al dekt die geen fraude of opzettelijke fouten.

Wat is bestuurdersaansprakelijkheid bij faillissement?

Bestuurdersaansprakelijkheid bij faillissement betekent dat bestuurders onder bepaalde voorwaarden persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de schulden van hun vennootschap na een faillissement. Dit gebeurt wanneer de rechtbank oordeelt dat het faillissement mede is veroorzaakt door ernstige fouten van het bestuur.

Wanneer kan een bestuurder persoonlijk aansprakelijk worden gesteld?

Een bestuurder kan persoonlijk aansprakelijk worden gesteld als aangetoond wordt dat hij of zij een kennelijk grove fout heeft begaan die heeft bijgedragen aan het faillissement. Dit is het geval wanneer geen enkele normale en voorzichtige bestuurder in dezelfde omstandigheden een dergelijke fout zou hebben gemaakt.

Welke wetgeving regelt bestuurdersaansprakelijkheid in België?

De regels rond bestuurdersaansprakelijkheid zijn voornamelijk terug te vinden in Boek XX van het Wetboek van Economisch Recht (WER), specifiek de artikelen XX.225-XX.228. Daarnaast zijn ook de algemene aansprakelijkheidsregels uit de artikelen 2:56 en 2:57 van het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) en artikel 1382 van het Burgerlijk Wetboek van toepassing.

Wat is een "kennelijk grove fout"?

Een "kennelijk grove fout" is een fout die zo ernstig is dat geen enkele redelijke en voorzichtige bestuurder deze zou begaan in gelijkaardige omstandigheden. De rechtspraak vult dit begrip verder in, maar voorbeelden zijn het blijven plaatsen van bestellingen wetende dat de vennootschap niet kan betalen, of het niet voldoen aan de boekhoudplicht.

Welke soorten aansprakelijkheid bestaan er voor bestuurders?

Er zijn verschillende vormen van aansprakelijkheid: aansprakelijkheid jegens de vennootschap zelf voor fouten die schade berokkenen, aansprakelijkheid jegens derden bij een persoonlijke fout buiten de bestuursfunctie (zoals fraude), en de zwaarste vorm: aansprakelijkheid bij faillissement door een kennelijk grove fout.

Wat zijn de gevolgen van bestuurdersaansprakelijkheid?

Als een bestuurder persoonlijk aansprakelijk wordt gesteld, betekent dit dat hij of zij met zijn privévermogen moet opdraaien voor de schulden van de failliete vennootschap. Dit kan leiden tot aanzienlijke financiële problemen en zelfs een persoonlijk faillissement.

Kan een bestuurder zich beschermen tegen aansprakelijkheid?

Hoewel volledige bescherming niet mogelijk is, kunnen bestuurders de risico's beperken door hun taken zorgvuldig en te goeder trouw uit te voeren. Het is ook raadzaam om een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering af te sluiten, die de financiële gevolgen van een eventuele aansprakelijkheidsstelling kan dekken.

Wat is het verschil tussen een gewone bestuursfout en een kennelijk grove fout?

Een gewone bestuursfout kan nog binnen de marges van een normaal ondernemingsrisico vallen. Een kennelijk grove fout daarentegen overschrijdt deze marges aanzienlijk en duidt op een duidelijk onverantwoordelijk of nalatig handelen dat een normaal handelende bestuurder niet zou vertonen.

Wat is de rol van de curator bij bestuurdersaansprakelijkheid?

De curator speelt een belangrijke rol bij het vaststellen van bestuurdersaansprakelijkheid. Hij onderzoekt de oorzaken van het faillissement en kan, indien hij aanwijzingen vindt voor kennelijk grove fouten, een vordering tot bestuurdersaansprakelijkheid instellen tegen de bestuurders.

Wat betekent "zorgvuldig handelen" voor een bestuurder?

Zorgvuldig handelen betekent dat een bestuurder moet optreden zoals een normaal, vooruitziend en redelijk handelend bestuurder in dezelfde omstandigheden zou doen. Dit omvat onder meer het naleven van wet- en regelgeving, het tijdig nemen van beslissingen en het adequaat reageren op financiële moeilijkheden.