Opgevoerde bromfiets leidt tot zware veroordeling: analyse van de juridische valkuilen

Analyse van de Drievoudige Tenlastelegging

Dit vonnis illustreert een klassiek scenario binnen het verkeersrecht waarbij één enkele handeling – het opvoeren van een bromfiets – een cascade van juridische overtredingen veroorzaakt. De rechtbank behandelt drie afzonderlijke maar onlosmakelijk met elkaar verbonden inbreuken.

Tenlastelegging A: Schending van de Verzekeringsplicht (WAM-wet)

De eerste en vaak financieel meest risicovolle inbreuk betreft het gebrek aan een geldige verzekering burgerlijke aansprakelijkheid. De verplichting hiertoe is verankerd in artikel 2, §1 van de Wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen (WAM-wet). De strafbaarstelling volgt uit artikel 22, §1 van diezelfde wet.

De cruciale factor hier is dat de verzekering voor een standaard bromfiets (klasse A of B) haar geldigheid verliest zodra het voertuig technisch wordt gewijzigd en daardoor in een hogere categorie valt (bv. een lichte motorfiets). De verzekeraar dekt immers het risico zoals omschreven in de polis, gebaseerd op de specificaties van een standaard bromfiets. Een opgevoerd voertuig met een hogere snelheid en vermogen vertegenwoordigt een significant ander en groter risico. Bij een ongeval zou de verzekeraar de dekking weigeren, waardoor de bestuurder persoonlijk opdraait voor alle schade. Indien de bestuurder insolvabel is, moet het Belgisch Gemeenschappelijk Waarborgfonds tussenkomen, dat zijn middelen haalt bij de verzekeringssector en dus uiteindelijk bij alle verzekerden. De rechter benadrukt dit terecht als een asociale handeling:

"rijden zonder verzekering doet ‘de gemeenschap’ opdraaien voor de schade."

Tenlastelegging B: Niet-gelijkvormigheid van het Voertuig

De tweede tenlastelegging betreft de technische staat van het voertuig. Artikel 3, §2 van het KB van 10 oktober 1974 (Algemeen reglement op de technische eisen waaraan de bromfietsen, de motorfietsen en hun aanhangwagens moeten voldoen) stelt dat een voertuig in het verkeer steeds gelijkvormig moet zijn met het goedgekeurde type. Het 'opvoeren' of 'op fokken' van een bromfiets, bijvoorbeeld door de begrenzer te verwijderen of de motorische onderdelen aan te passen, maakt het voertuig niet-conform het Proces-Verbaal van Goedkeuring (PVG) en het gelijkvormigheidsattest. Dit is niet louter een administratieve overtreding; het heeft directe gevolgen voor de verkeersveiligheid, aangezien remmen, frame en andere onderdelen niet ontworpen zijn voor de hogere snelheden en krachten.

Tenlastelegging C: Sturen Zonder Vereist Rijbewijs

Deze inbreuk is een direct gevolg van de niet-gelijkvormigheid. Een standaard bromfiets klasse B (max. 45 km/u) vereist een rijbewijs categorie AM. Een opgevoerde bromfiets die sneller kan, wordt juridisch beschouwd als een motorfiets. Afhankelijk van het vermogen en de cilinderinhoud, is een rijbewijs A1, A2 of A vereist. De beklaagde bezat dit niet. De overtreding is strafbaar gesteld door artikel 30, §1, 1° van de Wegverkeerswet (Wet van 16 maart 1968). De rechtbank onderstreept de logica hierachter: wie geen specifiek rijbewijs heeft, wordt geacht de theoretische kennis en praktische vaardigheden te missen om een dergelijk sneller en zwaarder voertuig veilig te besturen.

De Redenering van de Rechter en de Straftoemeting

Toepassing van Samenloop (Art. 65 Sw.)

De rechtbank past correct het principe van de meerdaadse samenloop toe, zoals bepaald in artikel 65, lid 1 van het Strafwetboek. Aangezien de drie misdrijven voortvloeien uit één en hetzelfde feitencomplex (het rijden met de opgevoerde bromfiets), wordt enkel de zwaarste straf opgelegd. In dit geval is dat de straf voorzien voor het rijden zonder verzekering of het rijden zonder rijbewijs, die aanzienlijk zwaarder is dan die voor de louter technische niet-conformiteit. Hoewel slechts één straf wordt uitgesproken, houdt de rechter bij de bepaling van de concrete strafmaat wel degelijk rekening met de pluraliteit van de inbreuken. De combinatie van de drie feiten rechtvaardigt een strengere bestraffing dan wanneer slechts één van de feiten was gepleegd.

Individualisering van de Straf

De rechter overweegt diverse factoren bij de straftoemeting, waaronder de ernst van de feiten, de financiële draagkracht en het strafrechtelijk verleden van de beklaagde. De opgelegde straf is een combinatie van repressie en preventie:

• Geldboete: De effectieve boete van €1.200 is aanzienlijk en dient als duidelijke afkeuring.
• Gedeeltelijk uitstel: Door €400 van de boete met uitstel te verlenen, geeft de rechtbank de beklaagde een waarschuwing. Indien hij binnen de proefperiode van één jaar opnieuw een misdrijf pleegt, kan dit uitstel worden herroepen. Dit fungeert als een 'stok achter de deur'.
• Verval van het recht tot sturen: Een rijverbod van 21 dagen is een voelbare straf die de beklaagde direct confronteert met de gevolgen van zijn gedrag. Het is relatief kort, wat kan wijzen op een gunstige inschatting van de persoon van de beklaagde (bv. een blanco strafblad).

Praktische Implicaties en Tips

Voor Bestuurders en Eigenaars

• Wees bewust van de cascade-effecten: Het opvoeren van een bromfiets is geen onschuldige hobby. Het leidt onvermijdelijk tot minstens drie zware overtredingen met aanzienlijke juridische en financiële gevolgen.
• Verzekeringsrisico: De grootste valkuil is de ongeldigheid van de verzekering. Bij een ongeval met lichamelijke schade kunnen de schadeclaims oplopen tot honderdduizenden euro's, die volledig op de bestuurder verhaald worden.
• Controleer de conformiteit: Koop je een tweedehands bromfiets, controleer dan of deze nog steeds conform de fabrieksspecificaties is. Een proefrit waarbij de snelheid de wettelijke limiet overschrijdt, is een duidelijke rode vlag.

Voor Juridische Professionals

• Verdedigingsstrategie: Aangezien de feiten vaak technisch vaststaan (bv. door een rollerbanktest), is een betwisting van de schuld moeilijk. De verdediging richt zich best op de straftoemeting. Argumenten zoals een blanco strafregister, jeugdige leeftijd, blijk van inzicht en spijt, en een precaire financiële situatie kunnen pleiten voor een mildere straf, zoals een groter deel met uitstel of een werkstraf in plaats van een geldboete.
• Belang van het strafblad: De rechter houdt expliciet rekening met het strafrechtelijk verleden. Voor een 'first offender' zal de straf doorgaans milder zijn dan voor iemand met eerdere veroordelingen voor gelijkaardige feiten.