Analyse vonnis: Geldboete én 15 dagen rijverbod voor gsm-gebruik zonder houder

De Juridische Context van Gsm-gebruik achter het Stuur

Dit vonnis van de Politierechtbank te Brugge is een schoolvoorbeeld van de toepassing van de verstrengde wetgeving rond het gebruik van mobiele elektronische apparaten in het verkeer. De kern van de zaak draait om de interpretatie en sanctionering van artikel 8.4 van het Koninklijk Besluit van 1 december 1975 (de Wegcode).

De Evolutie van Artikel 8.4 Wegcode

Tot 3 maart 2022 verbood artikel 8.4 van de Wegcode enkel het "vasthouden in de hand" van een gsm tijdens het rijden. Deze formulering liet ruimte voor interpretatie en creëerde maasjes in de wet. Bestuurders die hun telefoon op de schoot hadden liggen en bedienden, of die hem inklemden tussen schouder en hoofd, vielen technisch gezien vaak buiten het toepassingsgebied. Om deze redenen werd de wetgeving aangescherpt.

De huidige versie van artikel 8.4, eerste lid, Wegcode luidt:

"Behalve wanneer zijn voertuig stilstaat of geparkeerd is, mag de bestuurder geen mobiel elektronisch apparaat met een scherm gebruiken, vasthouden of manipuleren, tenzij het in een daartoe bestemde houder aan het voertuig bevestigd is."

Deze nieuwe formulering is aanzienlijk breder en dekt vrijwel elke vorm van interactie met een apparaat. De wetgever viseert niet langer enkel de gsm, maar elk "mobiel elektronisch apparaat met een scherm" (bv. tablet, GPS die niet is ingebouwd). De verboden handelingen zijn nu "gebruiken, vasthouden of manipuleren", wat elke aanraking van het scherm of het toestel omvat.

Van Eerstegraads naar Derdegraads Overtreding

Tegelijk met de aanpassing van artikel 8.4 werd de overtreding opgewaardeerd. Waar het voorheen een eerstegraads overtreding was, wordt het nu beschouwd als een derdegraads overtreding. Dit heeft belangrijke gevolgen voor de bestraffing, zoals vastgelegd in de Wegverkeerswet (gecoördineerd op 16 maart 1968).

• Artikel 29, §1 Wegverkeerswet classificeert overtredingen. Derdegraads overtredingen zijn diegene die "de veiligheid van personen onmiddellijk in gevaar brengen".
• Artikel 38, §1, 3° Wegverkeerswet bepaalt dat de rechter een verval van het recht tot sturen (rijverbod) van minstens 8 dagen en hoogstens 5 jaar kan opleggen voor derdegraads overtredingen. In de praktijk is dit een standaard sanctie geworden.

De boete voor een derdegraads overtreding varieert van 30 tot 500 euro (te vermenigvuldigen met opdeciemen, momenteel factor 8), wat neerkomt op een bedrag tussen 240 en 4.000 euro.

Analyse van de Rechterlijke Beslissing

De Bewijsvoering en de Veroordeling

Het vonnis stelt kort en bondig dat de tenlastelegging "bewezen" is. In verkeerszaken is het proces-verbaal (pv) opgesteld door de politie het centrale bewijsstuk. Een pv van een bevoegde agent heeft een bijzondere bewijswaarde: de inhoud wordt als waar beschouwd tot het tegendeel is bewezen. De verdediging moet dus sterk tegenbewijs leveren om de vaststellingen van de politie te weerleggen. Gezien de veroordeling is de rechtbank van oordeel dat de verdediging hierin niet is geslaagd. De rechter was overtuigd dat de beklaagde het toestel effectief manipuleerde zonder dat het in een reglementaire houder zat.

De Motivering van de Strafmaat

De rechter legt een straf op die een combinatie is van een geldboete (deels met uitstel) en een rijverbod. De motivering hiervoor is klassiek maar volledig in lijn met de bedoeling van de wetgever:

"Door het gebruik van een GSM tijdens het besturen van een motorvoertuig wordt de aandacht van de bestuurder afgeleid, waardoor de kans op een ongeval verhoogt. De bestraffing moet de beklaagde doen inzien, dat zo’n rijgedrag een verkeersrisico heeft doen ontstaan en moet de beklaagde aansporen dergelijk gedrag in de toekomst niet meer te stellen."

De opgelegde straf weerspiegelt de zwaarte van een derdegraads overtreding:

• Geldboete van 240 euro: Dit is de minimumboete voor een derdegraads overtreding (30 euro x 8 opdeciemen). Het gedeeltelijk uitstel (120 euro) fungeert als een waarschuwing: indien de beklaagde binnen de proeftermijn van één jaar opnieuw een misdrijf pleegt, kan dit uitstel herroepen worden.
• Rijverbod van 15 dagen: Dit is een directe en voelbare straf die de ernst van de feiten onderstreept. Sinds de wetswijziging is een rijverbod eerder de regel dan de uitzondering. De duur van 15 dagen is een gangbare termijn voor een eerste veroordeling zonder verzwarende omstandigheden.

Praktische Implicaties en Aanbevelingen

Wat valt onder "gebruiken, vasthouden of manipuleren"?

Bestuurders moeten zich ervan bewust zijn dat de wet zeer breed wordt geïnterpreteerd. Elke fysieke interactie met een apparaat dat niet in een houder zit, is verboden. Denk hierbij aan:

• Een sms of bericht typen.
• Een nummer vormen om te bellen.
• De GPS-applicatie op de telefoon bedienen.
• Een volgend nummer in een muziek-app selecteren.
• Het toestel op de schoot, de passagiersstoel of in een bekerhouder leggen en het scherm aanraken.

De enige uitzondering is wanneer het voertuig stilstaat of geparkeerd is. Stilstaan aan een rood licht of in de file wordt doorgaans niet als "stilstaan" in de zin van deze wet beschouwd. De motor moet afgezet zijn of men moet reglementair geparkeerd staan.

Tips en Aandachtspunten

1. Investeer in een correcte houder: De houder moet aan het voertuig bevestigd zijn (bv. op het dashboard, aan de voorruit of in een ventilatierooster). Een losliggend toestel, zelfs in een antislipmatje, volstaat niet.
2. Stel alles vooraf in: Programmeer uw GPS-route, selecteer uw playlist of podcast voor u vertrekt.
3. Gebruik spraakbediening: Maak maximaal gebruik van de ingebouwde spraakassistenten (bv. Siri, Google Assistant) om handsfree te bellen of navigeren.
4. Stop op een veilige plaats: Moet u dringend een bericht sturen of iets opzoeken? Parkeer uw voertuig dan op een veilige en wettelijke locatie.

Dit vonnis bevestigt de nultolerantie die politierechters hanteren voor afleiding achter het stuur. De combinatie van een aanzienlijke geldboete en een effectief rijverbod dient als een krachtige herinnering aan alle bestuurders dat de focus volledig op de weg moet liggen.